ədədi sadə olduğu üçün Ferma-nın kiçik teoreminə əsasən aşağıdakı bərabərlik doğrudur
Bu bərabərliyi aşağıdakı şəkildə yenidən yazmaq olar:
buradan alınır ki, ədədinə tərs ədəd j = i^{n-2}~mod~n ədədidir.
Tərs ədədi genişləndirilmiş Evklid alqoritmi vasitəsilə də tapmaq olar. Aşağıdakı müqayisəni ödəyən ədədinin tapılması məsələsinə baxaq:
Bu müqayisə aşağıdakı Diofant tənliyinə ekvivalentdir:
Genişləndirilmiş Evklid alqoritmi vasitəsilə onun həllərindən birini (x_0, y_0) tapaq. Onda:
Bu bərabərliyə modulu üzrə baxaq. Alırıq:
Deməli, x_0 ədədi -ya modulu üzrə tərs ədəddir. Əgər x_0 mənfi qiymət alırsa, onu [1, n - 1] aralığından olan ədəd almaq üçün ilə toplamaq lazımdır.
Beləliklə, hər iki alqoritmdə hər bir i~(1 \le i < n) ədədi üçün tərs ədədin axtarılması O(log_2n) vaxt tələb edir. Deməli, alqoritmin ümumi asimptotik mürəkkəbliyi O(nlog_2n) təşkil edir.
asimptotik mürəkkəbliyə malik həllə baxaq.
Teorem. Əgər ədədinə modulu üzrə tərs ədəddirsə, onda
İsbat. Məlumdur ki, n~mod~i = n - \left\lfloor \frac{n}{i} \right\rfloor \cdot i
Bu bərabərliyə modulu üzrə baxaq: n~mod~i = - \left\lfloor \frac{n}{i} \right\rfloor \cdot i~mod~n
Bərabərliyin hər iki tərəfini i^{-1} \cdot~(n~mod~i)^{-1}-ə vuraq:
Sadələşdirdikdən sonra alırıq:
Teoremdə verilmiş düsturə əsasən, hər bir i~(1 \le i < n) üçün qiyməti vaxtda hesablana bilər. Deməli, bütün tərs elementləri xətti vaxtda tapmaq mümkündür.
Misal
Tutaq ki, n = 5. Tərs elementlərin hesablanması cədvəlini quraq:
Teoremdəki düsturdan istifadə edərək tərs elementləri tapaq:
inv[1] = 1 (baza halı)
inv[2] = = (-2 \cdot inv[1])~mod~5 = -2~mod~5 = 3
inv[3] = = (-1 \cdot inv[2])~mod~5 = -3~mod~5 = 2
inv[4] = = (-1 \cdot inv[1])~mod~5 = -1~mod~5 = 4
Alqoritmin realizasiyası
Pow funksiyası x^n~mod~m qiymətini qaytarır.
long long Pow(long long x, long long n, long long m)
{
if (n == 0) return 1;
if (n % 2 == 0) return Pow((x * x) % m, n / 2, m);
return (x * Pow(x, n - 1, m)) % m;
}Proqramın əsas hissəsi. giriş qiymətini oxuyuruq.
scanf("%d",&n);Hər bir i~(1 \le i < n) qiyməti üçün i^{n-2}~mod~n düsturundan istifadə edərək modulu üzrə tərs elementi çap edirik.
for(i = 1; i < n; i++)
printf("%lld ",Pow(i,n-2,n));
printf("\n");Alqoritmin realizasiyası – genişləndirilmiş Evklid alqoritmi
#include <stdio.h>
int n, i, d, x, y;
void gcdext(int a, int b, int &d, int &x, int &y)
{
if (b == 0)
{
d = a; x = 1; y = 0;
return;
}
gcdext(b, a % b, d, x, y);
int s = y;
y = x - (a / b) * y;
x = s;
}
int main(void)
{
scanf("%d", &n);
for (i = 1; i < n; i++)
{
// i * x + n * y = 1
gcdext(i, n, d, x, y);
if (x < 0) x += n;
printf("%d ", x);
}
printf("\n");
return 0;
}Alqoritmin realizasiyası – xətti həll
Tərs elementləri saxlamaq üçün massivini elan edək:
#define MAX 1000001
int inv[MAX];giriş qiymətini oxuyuruq.
scanf("%d", &n);Teoremdəki düstura uyğun olaraq tərs elementləri hesablayaq.
inv[1] = 1;
for (i = 2; i <= n; i++)
inv[i] = n - 1LL * (n / i) * inv[n % i] % n;Cavabı çap edirik.
for (i = 1; i < n; i++)
printf("%d ", inv[i]);Java realizasiyası
import java.util.*;
public class Main
{
static long PowMod(long x, long n, long m)
{
if (n == 0) return 1;
if (n % 2 == 0) return PowMod((x * x) % m, n / 2, m);
return (x * PowMod(x, n - 1, m)) % m;
}
public static void main(String[] args)
{
Scanner con = new Scanner(System.in);
long n = con.nextLong();
for(int i = 1; i < n; i++)
System.out.print(PowMod(i,n-2,n) + " ");
System.out.println();
con.close();
}
}Java realizasiyası – xətti həll
import java.util.*;
public class Main
{
public static void main(String[] args)
{
Scanner con = new Scanner(System.in);
int n = con.nextInt();
int inv[] = new int[n];
inv[1] = 1;
for (int i = 2; i < n; i++)
inv[i] = (int) (n - 1L * (n / i) * inv[n % i] % n);
for(int i = 1; i < n; i++)
System.out.print(inv[i] + " ");
System.out.println();
con.close();
}
}Python realizasiyası – xətti həll
giriş qiymətini oxuyuruq.
n = int(input())Tərs elementləri saxlamaq üçün siyahısını elan edək:
inv = [0 for _ in range(n + 1)]Teoremdəki düstura uyğun olaraq tərs elementləri hesablayaq.
inv[1] = 1;
for i in range(2,n):
inv[i] = n - (n // i) * inv[n % i] % n;Cavabı çap edirik.
for i in range(1,n):
print(inv[i], end= " ")